หมวดหมู่: อาหาร

ผักหนาม สมุนไพรล้มลุก ของดีเอเชียตะวันออก

No Comments

ผักหนาม จัดเป็นพรรณไม้ล้มลุก มีอายุยืนนานหลายปี
ลำต้นมีลักษณะเป็นเหง้าแข็งอยู่ใต้ดินทอดเลื้อยทอดขนานไปกับพื้นดิน ตั้งตรงและโค้งลงเล็กน้อย
ชูยอดขึ้น มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 4-5 เซนติเมตรและยาวได้ประมาณ 75 เซนติเมตร
โดยที่มาของคำว่า “ผักหนาม”นั่นก็เป็นเพราะตามลำต้นมีหนามแหลม
ขยายพันธุ์ด้วยวิธีการเพาะเมล็ด มีเขตการกระจายพันธุ์ในอินเดีย
ทางตอนใต้ของประเทศจีน เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ถึงอินโดนีเซียส่วนในไทยพบได้ทั่วทุกภาค
ซึ่งด้วยความที่ ผักหนามมีถิ่นกำเนิดมากมายหลายประเทศทั่วเอเชียตะวันออก
ทำให้มันเป็นสุมนไพรที่มีชื่อเรียกหลากหลายแบบ ไล่ตั้งแต่ กะลี(มลายู, นราธิวาส), บอนหนาม (ไทลื้อ, ขมุ), ผะตู่โปล่
(กะเหรี่ยงเชียงใหม่), ด่อแกงเล่อ (ปะหล่อง), บ่อนยิ้ม (เมี่ยน),
บ่ะหนาม (ลั้วะ), หลั่นฉื่อโก (จีนแต้จิ๋ว) เป็นต้นแล้ว “ผักหนาม” มีประโยชน์อย่างไร ตามตำรายาไทย
จะใช้ทั้งต้นเป็นยาแก้ปัสสาวะพิการ
ส่วนในอินเดียจะใช้ทั้งต้นเป็นยาแก้ปวดท้อง ปวดตามข้อและโรคผิดปกติเกี่ยวกับลำไส้
ใช้น้ำคั้นจากต้นเป็นยาแก้ริดสีดวงทวาร และใช้ลำต้น รวมถึงผลเป็นยาแก้อาการผิดปกติที่คอ
นอกจากนี้ ลำต้นผักหนาม ที่มีรสเผ็ดชา ใช้เป็นยาแก้ไอ
แก้กระหายน้ำ ขับเสมหะ ขับปัสสาวะ แก้ปัสสาวะเหลืองหรือแดงผิวหนังเน่าเปื่อยเป็นหนอง
ใช้ต้มเอาน้ำอาบแก้อาการคันเนื่องจากพิษหัด เหือด ไข้ออกผื่นสุกใส ดำแดง ทำให้ผื่นหายเร็ว และใช้เป็นยาถอนพิษด้วย
ส่วน เหง้า ใช้เป็นยาขับเสมหะ แก้ไอ ใช้ต้มกับน้ำอาบแก้คัน
เนื่องจากพิษหัด เหือด สุกใส ดำแดง และโรคผิวหนังบ้างคนใช้เหง้าฝนกับน้ำกินเป็นยาถ่ายพยาธิ ขณะที่ ราก
ใช้ต้มกับน้ำดื่มเป็นยาแก้เจ็บคอ และต้มกับน้ำให้เด็กแรกเกิดอาบ
แก้อาการเจ็บคอด้วย
โดยส่วนใหญ่แล้วการเก็บผักหนาม
จะเก็บลำต้นในช่วงฤดูร้อน แล้วล้างให้สะอาดจากนั้นนำไปตากแห้งหรือหั่นเป็นแผ่นตากแห้งเก็บไว้ใช้
ซึ่งวิธีใช้ให้นำลำต้นแห้งประมาณ 10-15 ต้น ต้มกับน้ำกินหรือต้มเอาน้ำชะล้างหรือบดเป็นผงทาบริเวณที่เป็นโรค
เท่านั้นไม่พอ ผักหนามยังสามารถนำมารับประทานเป็นอาหารได้ด้วย โดย ยอดอ่อน
ใบอ่อน และดอกอ่อน จะมีรสจืด นิยมไปหมักดอกให้มีรสเปรี้ยวหรือนำไปลวกต้มกับกะทิ แกล้มแกงไตปลาและขนมจีนอร่อยนักแล
นอกจากนี้ ผักหนาม ยังรับประทานร่วมกับน้ำพริก
หรือนำไปผัดปรุงเป็นแกง อย่างแกงส้ม แกงไตปลา ได้ด้วยให้วิตามินและแร่ธาตุมากมายหลายชนิด
หรือในช่วงข้าวยากมากแพง นำลำต้นมาสับเป็นชิ้นเล็กๆ
หุงรวมกับข้าวสาร ช่วยเพิ่มปริมาณลดค่าใช้จ่ายได้อีก
อย่างไรก็ตาม แม้จะมีสรรพคุณเหลือหลาย แต่หากใช้ผิดวิธี
“ผักหนาม” ก็อาจกลายเป็นยาพิษได้ เนื่องจากใน ใบ และ ก้านใบ
รวมถึงลำต้น จะมีสารไซยาโนเจนิกไกลโคไซด์
ซึ่งสามารถเปลี่ยนเป็นไซยาไนด์ หรือสารพิษชนิดหนึ่งได้โดยเป็นสารพิษที่ออกฤทธิ์ต่อระบบการไหลเวียนของเลือด
เมื่อได้รับพิษหรือรับประทานเข้าไปดิบๆ ในจำนวนมากอาจจะทำให้เสียชีวิตได้ภายใน 15 นาที ดังนั้น ก่อนนำ ผักหนาม
มารับประทาน จะต้องนำไปทำให้สุกหรือดองเปรี้ยวเพื่อกำจัดพิษไซยาไนด์เสียก่อน…

Categories: อาหาร